De oorsprong van de Orde reikt ver terug, naar de tijd van lepra, religieuze gemeenschappen, ridderorden en de muren van Jeruzalem. Deze pagina volgt de belangrijkste momenten uit ruim negen eeuwen geschiedenis.
Stichting te Jeruzalem
De Orde van Sint Lazarus van Jeruzalem ontleent haar naam aan een leprozenhuis buiten de muren van Jeruzalem, tussen de toren van Tancred en de Poort van Sint Stefanus. Het werd bestuurd door Armeense monniken die de regel van de heilige Basilius volgden. Door oorlogsgeweld — het verlies van Akko in 1291, de plunderingen van Boigny tijdens de Honderdjarige Oorlog, en de vernietiging van de archieven tijdens de Franse Revolutie — zijn slechts weinig documenten bewaard gebleven.
Broeder Gérard
Bij de inname van Jeruzalem op 15 juli 1099 maakte het leprozenhuis deel uit van het Hospitaal van Jeruzalem, beheerd door broeder Gérard. Zowel de Orde van Sint Lazarus als de Orde van Malta beroepen zich op hem als stichter. In de Roomse liturgische kalender staat hij als zalige vermeld, met feestdag op 13 oktober.
Lodewijk VII en Boigny
Bij zijn terugkeer uit het Heilige Land nam Lodewijk VII enkele broeders mee naar Frankrijk. In 1154 schonk hij de Orde het koninklijk kasteel van Boigny bij Orléans — de magistrale zetel tot 1792.
Het groene ordekruis
Na het verlies van Jeruzalem in 1187 transformeerde de Orde van monastieke gemeenschap naar religieus-militaire orde. Volgens de Mémoires de l'Ordre (1649) namen de ridders 'de groene kleur en het groene kruis aan om te tonen dat hun moed niet gebroken was.' De oudste statuten dateren van 1314 en bevinden zich in de Abdij van Sint Lazarus te Seedorf (Zwitserland). Frater Jean de Lévis (1557–1564) wijzigde de eenvoudige Griekse kruisvorm in het achttandige kruis dat nog steeds in gebruik is.
Pauselijke goedkeuring
De eerste pauselijke goedkeuring van de Orde, door paus Celestinus III, dateert uit 1193. De vroegste verwijzing naar de Domus leprosorum Sancti Lazari is een document van de patriarch van Jeruzalem (1130–1145).
Broeder Thomas de Sainville
De eerste Meester-Generaal die in Frankrijk werd gekozen en geïnstalleerd (ca. 1277). Hij overleed in 1312 en werd begraven te Boigny. Hij verkreeg van koning Filips de Schone de belangrijke Lettre de Protection van juli 1308, na de arrestatie van de Tempeliers. In 1489 probeerde paus Innocentius VIII de Orde te fuseren met de Johannieters — in Frankrijk weigerde de Orde, gesteund door koning Karel VIII.
Samengaan onder Hendrik IV
Na de Reformatie en de godsdienstoorlogen telde de Orde bij het kapittel van Boigny (1578) nog slechts zeven ridders. De fusie die Hendrik IV in 1608 tot stand bracht met de nieuw gestichte Orde van Onze-Lieve-Vrouw van de Berg Karmel betekende het einde van de oude Orde van Sint Lazarus — maar als een feniks rees de Koninklijke Hospitaal- en Militaire Orde van Onze-Lieve-Vrouw van de Berg Karmel en Sint Lazarus uit haar as.
Lodewijk XVI als grootmeester
Lodewijk XV benoemde zijn driejarige kleinzoon Lodewijk, hertog van Berry (de latere Lodewijk XVI) tot grootmeester. Bij zijn kroning als Dauphin in 1773 deed hij afstand; zijn broer, de graaf van Provence, volgde hem op.
Lodewijk XVIII
Na de Restauratie handelde koning Lodewijk XVIII niet meer als grootmeester, hoewel hij het insigne bleef dragen. Zijn insignes van Sint Lazarus werden bij zijn begrafenis op zijn kist gelegd.
Graaf van Chambord
De Orde genoot koninklijk patronage tot de dood in ballingschap van de legitimistische troonpretendent Henri d'Artois in 1883. In 1930 werd de Grote Kanselarij hersteld in Parijs en Don Francisco de Paula de Borbón benoemd tot luitenant-grootmeester. Op 15 december 1935 werd hij verkozen tot grootmeester — de eerste verkiezing sinds 1578.
50e Grootmeester
Na interne verdeeldheid in de tweede helft van de 20e eeuw werden de twee obediënties in 2008 definitief herenigd. Op 5 mei 2018 werd te Madrid een Generaal Kapittel bijeengeroepen; Z.E. Don Francisco de Borbón y Graf von Hardenberg, zoon van de 48e grootmeester, werd verkozen tot 50e grootmeester van de Orde.
Verdieping — bronnen over de geschiedenis
De geschiedenis gaat verder — vandaag in 37 landen, met charitatieve projecten van Jeruzalem tot Flores. Wilt u daaraan bijdragen?
✠ Over het lidmaatschap